1943

Diefstal bevolkingsregister

In de nacht van 2 op 3 januari 1943 werd in Wageningen, als eerste gemeente in Nederland, het bevolkingsregister ontvreemd. De ‘diefstal’ is grondig en met beleid uitgevoerd. In een raam aan de achterzijde van het gemeentehuis, bij een ommuurde binnenplaats, werd een ruitje ingedrukt. In feite schijnen de ‘daders’ gebruik te hebben gemaakt van de gewone dienstingang en werd de ruit kapot gemaakt om het op een inbraak van buitenaf te laten lijken. Een van de daders werkte namelijk bij de afdeling Bevolking op het gemeentehuis.

De hele kaartenverzameling van het bevolkingsregister werd in jutezakken overgepakt (waarvan de volgende morgen nog enkele kaarten werden gevonden) en weggevoerd naar het voormalige veerhuis De Wolfswaard aan de Rijn. Hier werden de zakken in een kippenhok verstopt en later in een plas gegooid, waar alle kaarten geheel zijn vergaan.

De volgende morgen werd een uitgebreid onderzoek ingesteld door de Wageningse politie. De leiding daarvan was in ‘vertrouwde’ handen. Van alle ambtenaren die op het secretariaat werkten werden voorwerpen ingenomen om politiehonden aan te laten ruiken, echter zonder resultaat.

De Duitsers hebben vervolgens een twintigtal studenten en de gemeentesecretaris opgehaald. De secretaris kwam er met een ernstige waarschuwing vanaf. De studenten werden overgebracht naar een strafkamp in Amersfoort en later in Vught. Een student, G.A. Beerling, is in Vught op 12 februari 1943 omgekomen. De andere studenten kwamen na een half jaar terug.

Ooggetuigenverslag: Henk Sijnja:

Bron: Wagezine, lees meer over het bevolkingsregister: Wageningen 1940-1945

Categorie: 1943, Gemeentehuis | Trefwoorden: , , , | Reageer »

Bominslag Beekstraat

Op vrijdagavond 26 maart 1943 hoorde vrijwel iedereen in Wageningen een geluid alsof er een groot vliegtuig met de motoren op volle kracht over de stad vloog. Angstig doken mensen ineen, of doken onder de tafel. Er volgde een zware explosie.
Achttien huizen in de Beekstraat en omgeving werden totaal verwoest. Er waren 27 doden en vele gewonden onder het puin. Woningen aan de Mauritsstraat (Julianastraat) en Vanenburgstraat waren onherstelbaar beschadigd. Een groot aantal andere woningen in deze straten en in de Van Eckstraat werden ook beschadigd. Op drie kilometer afstand werd nog glasschade gemeld.

Henk Glimmerveen:

Ik lag al lang in bed en sliep, maar werd op slag wakker door een vreemd geluid: een fluittoon als van een voorwerp dat met grote snelheid dichterbij kwam en vlak over het dak van het huis vloog. Direct daarna: een harde klap van een explosie.
Wat was dat? Een vliegtuigbom? Maar er was geen vliegtuig in de lucht. Een vliegtuig zelf, neergeschoten door de Duitsers? Maar zo had het geluid niet geklonken.
Het bleef verder stil, dus gingen we maar weer slapen.
De volgende ochtend hoorden we dat er een bom was ontploft in ‘het Rode Dorp’, een arbeiderswijk ruim een kilometer van ons huis. Nieuwsgierig als ik was ging ik kijken. Ik kon niet dichtbij komen: de buurt was afgezet. Maar op afstand was te zien dat een aantal huizen zwaar was beschadigd. Er liepen Duitse militairen rond.”

De hele nacht werd doorgewerkt om mensen te bevrijden, gewonden te vervoeren en doden te bergen. Niemand wist wat voor een enorme bom dit eigenlijk geweest was. Duitse militairen waren spoedig ter plaatse en deden nauwkeurige opmetingen.

Met het onderzoek van Wageninger Gerard Olinga lijkt een einde te zijn gekomen aan alle speculaties: Jarenlang werd gedacht dat in de avond van 26 maart 1943 een inslag van een test exemplaar van een V1 in de woonwijk het Roode Dorp de enorme verwoesting had aangericht. Na een lichtgevend verschijnsel, komende uit oostelijke richting met grote snelheid (sommigen spraken van een gloeiende vliegmachine), gepaard gaande met enorm lawaai, volgde een enorme inslag.
Uit recent onderzoek blijkt dat de zogenaamde V1 een luchtmijn was die werd afgeworpen door een  Lancaster. Deze bommenwerper was op de terugweg van een bombardement in Duisburg en  terugkeren met een zware bommenlast was niet mogelijk. De Lancaster ontdeed zich van haar last boven Wageningen, met fatale gevolgen.

Lees verder: Boek over het Roode dorp en de V1 »
Lees verder: Dakota bij Rijsteeg neergestort »

Ooggetuigenverslag Dhr. van Aggelen:

Quote: Dat bolletje brood uit de Bakkerstraat
Bron tekst: Kleine kroniek van het verzet in Wageningen 1940-1945

Categorie: 1943, Beekstraat | Trefwoorden: , | Reageer »

Aanslag Iprenburg

De NSB-er Cornelis Iprenburg heeft veel kwaad werk verricht. Hij was medewerker van de Dienststelle der Sicherheitsdienst in Arnhem en werkte nauw samen met de Wageningse NSB-commissaris van politie Versteeg. Iprenburg had zich ingedrongen in de O.D. van Wageningen. Gelukkig werkte men hier met het systeem, dat één man de leiding had over vijf anderen. Men kende dus niet zo heel veel namen. Iprenburg heeft de mensen uit de groep verraden. De opgepakte groep werd afgevoerd naar concentratiekampen, waar twee van hen omkwamen.
Iprenburg dook onder in Drachten. Ook daar drong hij zich in de illegaliteit in en heeft mensen verraden. Regelmatig kwam hij terug naar Wageningen en bleef zodoende een gevaar voor het verzet. Er werd besloten op grond van zijn verraad en het gevaar dat hij nog opleverde, dat hij de doodstraf verdiende.

Een eerste poging om hem te ontvoeren door een pseudo Duitse officier met een militair had geen succes. Hij wilde niet mee. Bij de tweede poging op 21 oktober 1943 werd hij door een verzetslid in de Kapelstraat met een revolver in de rechter bovenarm getroffen. Iprenburg werd ter verpleging in het ziekenhuis opgenomen. De dader bleek voortvluchtig.

Op 27 oktober 1943 werd Iprenburg in het ziekenhuis door een onbekende bezoeker, met een revolver achter een bosje bloemen, in de borst doodgeschoten. De dader verliet uiterlijk kalm het ziekenhuis, struikelde bij de uitgang, en werd door anderen nog bijgelicht. Een uitgebreid onderzoek door de Wageningse politie leverde geen resultaat op. Het onderzoek werd overgenomen door de Sicherheitspolizei in Arnhem. De echtgenote van de schutter van de eerste poging werd opgepakt en heeft de tot aan het eind van de oorlog als gijzelaar in kamp Vught gezeten.

Ter vergelding op de aanslag op Iprenburg werd dokter Boes door twee nederlandse SS’ser van het Silbertanne commando vermoord. Lees verder »

Ooggetuigenverslag: Henk Sijnja

Bron: Wagezine Lees verder: Resource, Wageningen 1940- 1945

Categorie: 1943, Ziekenhuis | Trefwoorden: , , , , , | Reageer »