Tagarchief: Henk Sijnja

Diefstal bevolkingsregister

In de nacht van 2 op 3 januari 1943 werd in Wageningen, als eerste gemeente in Nederland, het bevolkingsregister ontvreemd. De ‘diefstal’ is grondig en met beleid uitgevoerd. In een raam aan de achterzijde van het gemeentehuis, bij een ommuurde binnenplaats, werd een ruitje ingedrukt. In feite schijnen de ‘daders’ gebruik te hebben gemaakt van de gewone dienstingang en werd de ruit kapot gemaakt om het op een inbraak van buitenaf te laten lijken. Een van de daders werkte namelijk bij de afdeling Bevolking op het gemeentehuis.

De hele kaartenverzameling van het bevolkingsregister werd in jutezakken overgepakt (waarvan de volgende morgen nog enkele kaarten werden gevonden) en weggevoerd naar het voormalige veerhuis De Wolfswaard aan de Rijn. Hier werden de zakken in een kippenhok verstopt en later in een plas gegooid, waar alle kaarten geheel zijn vergaan.

De volgende morgen werd een uitgebreid onderzoek ingesteld door de Wageningse politie. De leiding daarvan was in ‘vertrouwde’ handen. Van alle ambtenaren die op het secretariaat werkten werden voorwerpen ingenomen om politiehonden aan te laten ruiken, echter zonder resultaat.

De Duitsers hebben vervolgens een twintigtal studenten en de gemeentesecretaris opgehaald. De secretaris kwam er met een ernstige waarschuwing vanaf. De studenten werden overgebracht naar een strafkamp in Amersfoort en later in Vught. Een student, G.A. Beerling, is in Vught op 12 februari 1943 omgekomen. De andere studenten kwamen na een half jaar terug.

Ooggetuigenverslag: Henk Sijnja:

Bron: Wagezine, lees meer over het bevolkingsregister: Wageningen 1940-1945

Categorie: 1943, Gemeentehuis | Trefwoorden: , , , | Reageer »

Aanslag Iprenburg

De NSB-er Cornelis Iprenburg heeft veel kwaad werk verricht. Hij was medewerker van de Dienststelle der Sicherheitsdienst in Arnhem en werkte nauw samen met de Wageningse NSB-commissaris van politie Versteeg. Iprenburg had zich ingedrongen in de O.D. van Wageningen. Gelukkig werkte men hier met het systeem, dat één man de leiding had over vijf anderen. Men kende dus niet zo heel veel namen. Iprenburg heeft de mensen uit de groep verraden. De opgepakte groep werd afgevoerd naar concentratiekampen, waar twee van hen omkwamen.
Iprenburg dook onder in Drachten. Ook daar drong hij zich in de illegaliteit in en heeft mensen verraden. Regelmatig kwam hij terug naar Wageningen en bleef zodoende een gevaar voor het verzet. Er werd besloten op grond van zijn verraad en het gevaar dat hij nog opleverde, dat hij de doodstraf verdiende.

Een eerste poging om hem te ontvoeren door een pseudo Duitse officier met een militair had geen succes. Hij wilde niet mee. Bij de tweede poging op 21 oktober 1943 werd hij door een verzetslid in de Kapelstraat met een revolver in de rechter bovenarm getroffen. Iprenburg werd ter verpleging in het ziekenhuis opgenomen. De dader bleek voortvluchtig.

Op 27 oktober 1943 werd Iprenburg in het ziekenhuis door een onbekende bezoeker, met een revolver achter een bosje bloemen, in de borst doodgeschoten. De dader verliet uiterlijk kalm het ziekenhuis, struikelde bij de uitgang, en werd door anderen nog bijgelicht. Een uitgebreid onderzoek door de Wageningse politie leverde geen resultaat op. Het onderzoek werd overgenomen door de Sicherheitspolizei in Arnhem. De echtgenote van de schutter van de eerste poging werd opgepakt en heeft de tot aan het eind van de oorlog als gijzelaar in kamp Vught gezeten.

Ter vergelding op de aanslag op Iprenburg werd dokter Boes door twee nederlandse SS’ser van het Silbertanne commando vermoord. Lees verder »

Ooggetuigenverslag: Henk Sijnja

Bron: Wagezine Lees verder: Resource, Wageningen 1940- 1945

Categorie: 1943, Ziekenhuis | Trefwoorden: , , , , , | Reageer »

Vliegeniers over de Rijn

Niet alle “gliders” kwamen op hun bestemming terecht. De ondergrondse had op de begraafplaats aan de Oude Diedenweg te Wageningen een prachtige schuilplaats gebouwd in de zomer van 1944. Daar werden ook piloten en parachutisten heengebracht, voordat zij over de Rijn gezet konden worden naar het vrije zuiden. Sommige geallieerden die gecrasht waren of verkeerd terecht waren gekomen in de uiterwaarden, kwamen direct bij de Wolfswaard terecht. In totaal waren er zeven tochten over de rivier in een roeiboot nodig om 68 geallieerde militairen over te zetten.

Ooggetuigenverslag: Henk Sijnja

Gedenksteen l Bron / lees verder: Wageningen 1940 – 1945

Categorie: 1944, Wolfswaard | Trefwoorden: , , , | Reageer »

Onderduikers

Eltien en Neeltje Krijthe studeerden aan de Landbouwhogeschool en woonden sinds 14 november 1927 in de bovenwoning van de boerderij “De Wolfswaard”. Na het afstuderen bleven beiden in Wageningen in het landbouwkundig onderzoek werken. Al vanaf het begin van de bezetting waren ze betrokken bij klein verzetswerk.

Beneden in de boerderij woonden Zwaantje Bosman en haar zoon Jan van Roekel. Ook in de benedenwoning werden tal van verzetsactiviteiten ontwikkeld, de OD hield daar haar oefeningen, er werd een illegale zender gebouwd waarmee uitgezonden werd tijdens de april/mei stakingen van 1943. In november 1942 kwamen twee joodse onderduikers, Theodoor en Marie  Stoppelman bij hen inwonen.

Op 4 mei 1944 werden drie Wageningers gearresteerd, twee in verband met het in het bezit hebben van een doos radio-onderdelen. De derde wegens betrokkenheid bij een illegale zender, die vanaf “De Wolfswaard” had uitgezonden.
Deze arrestaties, had op 20 mei 1944 een golf van nieuwe arrestaties door de SD in Wageningen tot gevolg. Ook de Wolfswaard ontkwam er niet aan. De SD, waarschijnlijk op zoek naar een illegale zender, stuitte op de twee Joodse onderduikers.

Eltien en Neeltje werden met hun onderduikers Theo en Marie Stoppelman voor verhoor meegenomen naar Arnhem en opgesloten in het Huis van Bewaring. Op 25 mei 1944 werden Eltien en Neeltje, per vrachtauto op transport gesteld naar kamp Vught, en later doorgestuurd naar Ravensbrück in Duitsland.
Eltien overleefde de oorlog niet, Neeltje overleefde ternauwernood, op 6 juni 1945 werd zij met een ziekenauto naar Bennekom vervoerd.

Ooggetuigenverslag: Henk Sijnja

Gedenksteen l Bron: Wageningen 1940 – 1945

Categorie: 1944, Wolfswaard | Trefwoorden: , , , | Reageer »